Hisoblagich qiyoslashdan o‘tmadi: almashtirish haqini qachon ta’minotchi to‘laydi?

«Hisoblagichni ta’minotchi almashtirishi kerak bo‘lsa, nega yangisini men sotib olishim kerak?» Bu o‘rinli savol. Bunday qoida bor. Ammo pul to‘lashdan yoki bahslashishdan oldin hisoblagich bilan nima bo‘lganini aniqlash kerak. 

698-son qarorda bu tartib bor

Qiyoslashda hisoblagich yaroqsiz deb topilsa, metrologiya xizmati tegishli xabarnoma rasmiylashtiradi. 698-son qarordagi uchta reglamentning har birida 27-band ta’mirlash yoki almashtirish choralarini ta’minotchi ko‘rishi va tegishli xarajatlarni qoplashi nazarda tutilgan. Elektr uchun — elektr tarmoqlari korxonasi, gaz uchun — gaz ta’minoti tashkiloti, ichimlik va issiq suv uchun — ta’minot korxonasi. 15-bandda jismoniy shaxslar va yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik qiluvchilar alohida ko‘rsatilgan. Bu har qanday do‘kon xaridiga emas, belgilangan tartibga tegishli.

Nega «har doim bepul» deyish noto‘g‘ri?

Qiyoslash, ta’mirlash, almashtirish va o‘z xohishi bilan yangi hisoblagich sotib olish — turli ishlar. Reglamentlarda davlat xizmati uchun yig‘imlar bor; kim to‘lashi va miqdori resurs hamda murojaatchi toifasiga bog‘liq. Maishiy elektr hisoblagichlari uchun elektr tarmoqlari korxonasi xarajatlari alohida belgilangan. Qiyoslash uchun to‘lov borligi yangi hisoblagichni ham albatta iste’molchi sotib olishi kerakligini anglatmaydi.

Resursga qarab farqlar bor

• Elektr. 319-son qoidalarning 65-bandida maishiy hisoblagichlar bo‘yicha sanalgan ishlar, jumladan davriy qiyoslash va almashtirish HETK mablag‘lari hisobidan bajarilishi ko‘rsatilgan. Qurilish tashkilotlari qurayotgan yangi ko‘p kvartirali uylar uchun alohida qoida bor. 66-band iste’molchi aybi bilan yuz bergan buzilish va uning aybi tasdiqlanmagan holatni ajratadi; ikkinchisida ta’mirlash yoki almashtirishni ta’minotchi to‘laydi.
• Gaz. 698-son tartib bilan birga hisoblagich kimga tegishli ekanini ham tekshirish kerak. 319-son gaz qoidalarining 82 va 84-bandlariga ko‘ra, ASKUG loyihasi doirasida o‘rnatilgan hisoblagichlar gaz ta’minoti tashkilotining mulki, 84-bandda sanalgan ishlar xarajatini esa mulkdor qoplaydi. Hujjatlarsiz bitta umumiy javob berish to‘g‘ri emas.
• Suv. 194-son suv ta’minoti qoidalarining 65-bandida aholining qiyoslash muddati tugagan suv hisoblagichlarini yangisiga almashtirish suv ta’minoti tashkiloti hisobidan bajarilishi belgilangan. Shu band iste’molchi xohlasa akkreditatsiyadan o‘tgan tashkilotga ishlarni o‘z hisobidan buyurtma qilish imkonini ham nazarda tutadi.
• Issiqlik. Issiqlik energiyasi hisoblagichi issiq suv hisoblagichi bilan bir xil emas. 194-son issiqlik ta’minoti qoidalarining 49-bandida sanalgan ishlar iste’molchi hisobidan bajarilishi belgilangan. Faqat 698-son qarorga tayanib, har qanday issiqlik hisoblagichi bepul almashtiriladi, deb bo‘lmaydi.

Boshqa modelni xohlasangiz-chi?

O‘zingiz tanlab yangi hisoblagich sotib olishingiz — alohida pulli xarid. Bu avtomatik ravishda ta’minotchining majburiyatiga aylanmaydi va keyinchalik pulni qaytarib olishni kafolatlamaydi. Buyurtmadan oldin belgilangan tartib bo‘yicha ta’mirlash yoki almashtirish nazarda tutilganmi, uni kim tashkil etadi va qaysi model o‘rnatilishi mumkinligini aniqlang. Sotuvchidan xarid qilish — variantlardan biri, har bir hisoblagich egasi uchun majburiy qadam emas.

Almashtirish uchun pul so‘rashsa, nima so‘rash kerak?

1. Sabab nima: qiyoslashdan keyingi yaroqsizlik, qiyoslash muddati tugashi, shikast, joyini ko‘chirish yoki ixtiyoriy almashtirishmi?
2. Yaroqsizlik xabarnomasi, yechish dalolatnomasi yoki asosni tasdiqlovchi boshqa hujjat qayerda?
3. Hisoblagich kimning mulki va iste’molchi qaysi toifaga kiradi?
4. Qoidalarning qaysi bandiga tayanilmoqda? Summa ichiga qiyoslash, yangi hisoblagich, ta’mirlash yoki qo‘shimcha ishlar kiradimi?

Yozma hisob-kitob va to‘lov asosini so‘rang. Rozi bo‘lmasangiz, e’tirozingizni yozma bildirib, hujjatlarni ilova qiling va talabni qayta ko‘rib chiqishni so‘rang. Hisoblagich va plombalarni o‘zingiz yechmang.

Ushbu izohni saqlab qo‘ying. Darhol yangi hisoblagich sotib olish tavsiya etilsa, avval: «Nima asosda almashtirishni men to‘lashim kerak?» deb so‘rang.

Huquqiy asoslar va tekshirilgan sana

• № 698: 20.08.2019 — пп. 15, 27
• № 319: 31.05.2024 — электричество: 65–66; газ: 82, 84
• № 194: 15.07.2014 — водоснабжение: 65; теплоснабжение: 49

2026-yil 26-oktabrda tekshirildi. Izoh O‘zbekiston uchun; aniq to‘lov talabi hujjatlar va tegishli qoidalar asosida baholanadi.